منطقه آزاد تجاری صنعتی اینچـــــــــــــه بـــــرون فرصت ها و ظرفیت ها

 حاجی رحیم  آور  ــ  فعال اجتماعی و رسانه

منطقه آزاد اینچه برون با موقعیت استراتژیک و ژئوپلیتیک ویژه خود در مرز ایران و ترکمنستان و راه آهن کریدور شمال جنوب و مسیر ترانزیتی #ایران #ترکمنستان #قزاقستان و کشورهای آسیای میانه، یکی از پروژه‌های مهم اقتصادی شمال کشور به شمار می‌رود که دارای پتانسیل بزرگی برای ترانزیت کالا ، و تجارت با کشورهای آسیای میانه و توسعه صادرات بوده و وعده‌ها درباره این منطقه بزرگ است ، ایجاد گمرک فعال و شهرک‌های صنعتی، پارک‌های پتروشیمی و متالوژی، ترمینال‌های صادرات و واردات، و صدها فرصت شغلی برای مردم استان گلستان و بومیان محلی و ساکنان شهرستان گنبدقابوس و بخش داشلی‌برون.

در چشم‌انداز منطقه، ایجاد این منطقه آزاد میتواند اشتغال‌زایی ایجاد کند ، بر اساس برخی پیش بینی ها از تعداد حدود 50 هزار فرصت شغلی جدید در صورت رونق این منطقه سخن گفته‌اند.

همچنین این منطقه می‌تواند با داشتن پتانسیل و مقدمات ظاهری همچون دسترسی مرزی+ زیرساخت ها + مشوق های قانونی برای سرمایه گذاری برای #یک جهش واقعی ، زمینه توسعه اقتصادی، تجاری و حتی صنعتی برای استان گلستان باشد؛ یعنی اگر درست اجرا شود، می‌تواند به کاهش محرومیت، افزایش اشتغال و درآمد مردم منطقه کمک کند.

مطالعات گسترده درباره مناطق آزاد در ایران نشان می‌دهد که خیلی از این مناطق آزاد با اینکه وعده‌ها زیاد بوده #به سکوی واردات تبدیل شده‌اند، نه صادرات و تولید بومی ، یعنی به جای تولید برای منطقه و اشتغال محلی، بیشتر کالا و اجناس مصرفی وارد شده‌اند. این روند یعنی مناطق آزاد اگر #بسته سیاستی دقیق، نظارت جدی و مدل اقتصادی روشن نداشته باشند، ممکن است نتوانند اهداف اشتغال، تولید و توسعه محلی را برآورده کنند.

گذشته‌ی بعضی مناطق آزاد نشان داده که وقتی مدیریت و شفافیت نباشد و منافع اقتصادی و توسعه‌ای ، اگر به مرکز استان، سرمایه‌گذاران بزرگ یا صاحبان سرمایه متمرکز شود مطمئنا و لزوماً به #مردم عادی و محروم روستا و شهر نمی‌رسد.

بنابراین صرف اینکه منطقه آزاد تأسیس شده و سرمایه و زیرساخت وجود دارد، کافی نیست. مهم این است که برنامه عملیاتی، شفافیت در استخدام و سرمایه‌گذاری، سهم بومیان منطقه، نظارت محلی و عدالت در توزیع منافع وجود داشته باشد.

اگر دولت و مسئولین مربوطه به وعده‌ها پایبند باشند، و قسمتی از فرصت‌های شغلی و سرمایه‌گذاری منطقه آزاد را در اختیار اهالی بومی منطقه (گنبدقابوس و داشلی‌برون و حومه) قرار دهند و زیرساخت‌ها به‌موقع ساخته شوند (راه‌آهن، جاده، ترمینال، شهرک صنعتی، خدمات عمومی) و نظارت بر اجرای عدالت و سهم محلی‌ها وجود داشته باشد آنگاه اینچه برون واقعاً می‌تواند یک نقطه امید برای کاهش محرومیت، اشتغال و توسعه منطقه باشد ولی اگر این شروط رعایت نشود، خطر دارد که تبدیل شود به نماد #رونق برای سرمایه‌دارانی از مرکز یا بیرون ، یعنی همان #بنام اینچه برون و گنبدقابوس، به کام مرکز استان و سرمایه‌داران.

امیدوارم که آینده اینچه برون  بتواند امیدبخش باشد و در ایده و افکار مسئولین آن عزم جدی، نظارت شفاف و مشارکت جدی مردم محلی وجود داشته باشد ولی اگر این منطقه صرفاً به چشم یک #پروژه بزرگ برای سرمایه‌گذاری دیده شود ، بدون نگاه ویژه به حقوق مردم، اشتغال محلی و توزیع عادلانه منافع ، احتمال دارد همان سرنوشت بعضی مناطق آزاد دیگر برایش تکرار شود ، یعنی #واردات گسترده، تولید کم، و بهره‌مندی محدود به گروه خاصی.